Dilmit ve Delice çeşitlerinden oluşan iki zeytinliğimizdeki ağaçlarımızın genetik profillerini çıkartarak genetik çeşitlilikleri belirlemek istedik.
Bodrum – Gökçebel Dilmit Zeytin Ağaçlarımız
Anatolivar'ın saha çalışmaları kapsamında, Milas, Fethiye ve Bodrum yörelerinde sınırlı bir alanda yetişen eşsiz bir zeytin çeşididir. Yöre halkının "Dilme zeytin" veya "Çekişte" olarak adlandırdığı bu kadim çeşit, uluslararası “Nuh’un Ambarı” (Ark of Taste) envanterine de dahil edilmiştir.
Lezzet açısından oldukça zengin ve yoğun olan Dilmit zeytini, genellikle zeytinyağı üretiminde tercih edilir. Yüksek polifenol içeriği ve zeytinyağındaki yoğun yakıcılık ve acılık, oldukça kıymetlidir. İklim krizinin etkilerinin giderek arttığı günümüzde, Dilmit gibi yerel ve dayanıklı çeşitlerin korunması ve üretiminin devam ettirilmesi büyük bir önem taşımaktadır. Güney Ege'nin bu kadim hazinesi, sadece bulunduğu bölgeye değil, tüm zeytin ve zeytinyağı tutkunlarına eşsiz bir değer sunmaktadır.
Bahçemizden tesadüfi olarak seçilen 10 örneğe ait SSR (mikrosatellit) sonuçlarını incelediğinde 4 farklı SSR profili belirlenmştir. Bu durum örneklerin büyük kısmının birbirine çok yakın, hatta bazılarının tamamen aynı genotipe sahip olduğunu göstermektedir.
Filogenetik Yorum
-
Ana kümeler arasındaki yaklaşık %71.4 benzerlik, tüm örneklerin yine de aynı çeşit havuzu içinde yer aldığını, ancak belirgin alt genotip gruplarına ayrıldığını göstermektedir.
-
Yedi SSR lokusunda toplam 18 allel tespit edilmiş olup lokus başına ortalama allel sayısı 2.57 olarak belirlenmiştir. PIC (Polymorphic Information Content) değerleri 0.420 (DCA4) ile 0.625 (DCA3) arasında değişmiş ve ortalama PIC değeri 0.556 olarak hesaplanmıştır. Elde edilen sonuçlar kullanılan SSR markerlarının Dilmit genotipleri arasındaki genetik varyasyonu ortaya koymada yeterli ayırım gücüne sahip olduğunu göstermiştir.
Milas-Kıyıkışlacık-Zeytinli Kuyu Delice Ağaçlarımız
Ege, Marmara ve Akdeniz bölgelerinde, özellikle dağlık ve sarp arazilerde kendiliğinden yetişen, genetiği değiştirilmemiş ve insan müdahalesi görmemiş en saf zeytin türüdür. Delice zeytinlerden elde edilen yağ, halk arasında şifa niyetine kullanılır. Normal zeytinyağlarına kıyasla çok daha yoğun, aromatik bir tada sahiptir. İçeriğindeki zengin E vitamini ve yüksek antioksidanlar sayesinde bağışıklığı destekler, hücre yenilenmesine yardımcı olur.
Bahçemizden tesadüfi olarak seçilen 10 örneğe ait SSR (mikrosatellit) sonuçlarını incelediğinde, genotipler arasındaki Jaccard benzerlik katsayıları %12,0 ile %100 arasında değişmektedir. Bu aralık, çalışılan Delice genotipleri arasında hem birbirine çok yakın hem de oldukça farklı bireylerin bulunduğunu göstermektedir. Bu durum populasyon içerisinde önemli düzeyde genetik çeşitlilik olduğunu göstermektedir. Bu genetik çeşitlliğin detaylandırılması için çalışmalarımız devam etmektedir.
"Bu ağaçlar bize sadece meyve değil, bir zaman bilinci veriyor. Bizim görevimiz, bu altın sıvıyı hiç kirletmeden, doğanın sunduğu saflıkta korumaktır."